Het IJsselmeergebied

Het hele IJsselmeergebied was van oorspong een binnenzee. Zowel de zee als de rivieren en beken die erin uitmondden, hadden er vrij spel. Door de aanleg van de Afsluitdijk, de IJsselmeerpolders en ten slotte de Houtribdam (tussen Enkhuizen en Lelystad) is het gebied opgedeeld in aparte meren. In die compartimenten heeft de natuur boven en onder water zich aangepast aan de veranderde omstandigheden. De grote voedselrijkdom van het gebied trekt veel vogels aan.

Lees meer>>>

Het IJsselmeer

Het IJsselmeer in zijn huidige vorm is ontstaan toen de Afsluitdijk een einde maakte aan de Zuiderzee (in 1932). Eenmaal veranderd in een meer, volgde de ene na de andere inpoldering, met als laatste de Flevopolders, in 1968. De laatste ingreep was de aanleg van de Houtribdijk, voltooid in 1976. Die had het begin moeten worden van de Markerwaard, maar van drooglegging daarvan is afgezien.

Lees het vervolg>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Markermeer/IJmeer

Het Markermeer ontstond als gevolg van voltooiing van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad in 1976. In luwere en ondiepere delen van het Markermeer, zoals de Gouwzee en de kustzone Muiden zijn kranswierbegroeiingen ontstaan. De Gouwzee is het deelgebied tussen het eiland Marken en het vasteland van Noord-Holland dat is aangewezen onder de Habitatrichtlijn. Het zuidelijk deel van de Gouwzee bevat de grootste oppervlakte aan sterkranswiervegetaties in ons land. De kranswieren vormen in de zomer en de herfst een belangrijke voedselbron voor o.a. krooneenden, tafeleenden en meerkoeten.
Lees meer>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Eemmeer/Gooimeer

Het Eemmeer en Gooimeer ontstonden toen in het verzoete IJsselmeer de polder Zuidelijk Flevoland werd drooggelegd (1968). Het Eemmeer ontvangt vooral water uit de Gelderse Vallei, via de Eem, en een kleiner deel vanuit de Veluwerandmeren. Het water in het Gooimeer is een mengsel van water uit het Eemmeer en uit het IJmeer, waarmee het in open verbinding staat. Het Eemmeer heeft een gemiddelde diepte van -1.9 m NAP. Het Gooimeer is met gemiddeld -3.6 m NAP relatief diep. Maar het voor Natura 2000 aangewezen deel heeft een maximumdiepte van -1.2 m NAP en is grotendeels minder dan 1 meter diep.
Lees meer>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Veluwerandmeren

De Veluwerandmeren ontstonden bij de drooglegging van de polders van Flevoland vanaf 1957. Het betreft de ondiepe zoetwatermeren Drontermeer, Veluwemeer en Wolderwijd/Nuldernauw die gemiddeld ruim een meter en op sommige plekken tot 5 meter diep zijn. Ze ontvangen hun water uit de Flevopolders en enkele Veluwse beken. De meren wateren via de Roggebotsluis af op het Vossemeer (aan de noordoostzijde), en via de Nijkerkersluis op het Nijkerkernauw /Eemmeer (in het zuidwesten). Het gebied heeft een slecht ontwikkelde overgang van water naar land, wat weer te maken heeft met het gefixeerde, tegennatuurlijke waterpeil.
Lees meer>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Ketelmeer/Vossemeer

Het gebied Ketelmeer en Vossemeer bestaat uit een uitgestrekt zoetwatermeer, zand- en modderbanken en moerasvegetatie. De meren kregen in 1957 hun huidige vorm na de aanleg van de dijken rond Oostelijk Flevoland. Het Ketelmeer heeft een gemiddelde diepte van - 2.9 m NAP en heeft een slib- en zavelrijke bodem. Het is daarmee relatief diep en heeft alleen in het oostelijk deel omvangrijke ondiepten met waterplanten. In dat deel is bovendien sprake van grote peildynamiek als gevolg van op- en afwaaiing.

Lees meer>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Zwarte Meer

Het Zwarte Meer ligt tussen de Noordoostpolder en het Kampereiland. Het is een groot, ondiep randmeer dat grotendeels bestaat uit open water met hier en daar watervegetaties die voorkomen in voedselrijke milieus. Aan de zuidkant ligt een groot rietmoeras, in het oosten een kunstmatig eiland (het Vogeleiland) en restanten van biezenvelden. De oevers hebben een zoom van brede rietkragen en moerasvegetaties. Plaatselijk komen voedselrijke zeggenmoerassen voor. De graslanden zijn van het type overstromingsgraslanden met kievietsbloemen, kamgrasweiden en glanshaverhooilanden.

Lees meer>>>

Dit kaartje toont een selectie van de beschermde soorten.

Alle partijen achter ‘IJsselmeeraanpak’ recreatieve ontwikkelingen

11 maart 2011

Hoe om te gaan met de mogelijke effecten van uitbreiding van waterrecreatie op voor vogels kwetsbare delen in het IJsselmeergebied? Die vraag heeft na een jaar van intensief overleg en afstemming geleid tot een aanpak waarover de bij Natura 2000 en recreatie in het IJsselmeergebied betrokken partijen bijzonder tevreden zijn.

Deze zogenaamde ‘IJsselmeeraanpak’ houdt kortweg in:

> gebied niet preventief voor recreatie afsluiten
> voorlichting en communicatie richten op recreanten en recreatieondernemers
> vinger aan de pols houden door middel van monitoring
> zo nodig, alsnog noodremmaatregelen nemen.

Medio februari is deze aanpak afgestemd met het Landelijk Regiebureau Natura 2000, de Regiegroep Recreatie&Natuur en Rijkswaterstaat. Daarna is hij regionaal verder uitgewerkt door het bevoegd gezag (RWS, EL&I plus provincies), de HISWA, Stichting Waterrecreatie (mede namens het Watersportverbond), ANWB, Sportvisserij Nederland, Vogelbescherming, de stichting Verantwoord Beheer IJsselmeergebied. De IJsselmeeraanpak is meer dan een afspraak. Hij krijgt concreet gestalte doordat alle betrokken partijen bij de uitvoering de handen ineen slaan.

Doorkijkje naar de IJsselmeeraanpak in de praktijk
Uitgewerkt voor de kustzone van Muiden ziet de aanpak er bijvoorbeeld zó uit. Net buiten de haven komt veel ‘kleine watersport’ voor. Nu geeft dat nog geen problemen, maar bij uitbreiding ontstaat te veel verstoring. Door de beoefenaars van deze vorm van watersport te wijzen op de speciale waarden en kwetsbaarheid van het gebied én aan te geven hoe, waar en wanneer deze waarden kunnen worden ontzien, valt de verstoring misschien mee. BOA’s (Buitengewoon Opsporingsambtenaren), Wetlandwachten en handhavers houden in de gaten hoe het gebruik zich ontwikkelt en kunnen recreanten zo nodig op hun gedrag aanspreken.

De provincie bekijkt tussentijds met de recreatiesector en de natuurorganisaties of de aanpak werkt en waar mogelijk extra inzet nodig is. Mocht na enkele jaren blijken dat de verstoring toch teveel is toegenomen, dan kan alsnog worden besloten tot afsluiting in bepaalde perioden van het jaar, of tot andere aanvullende maatregelen.

IJsselmeeraanpak bijzonder vorm van voorzorg
De effectenanalyse voor N2000 pakte voor de recreatiesector in het IJsselmeergebied goed uit, maar gaf ook onzekerheid aan over de gevolgen van de verwachte groei van die sector. Conform het voorzorgbeginsel ging het bevoegd gezag – RWS, EL&I en de provincies – daarom aanvankelijk uit van de noodzaak om kwetsbare oeverzones, waar veel vogels rusten, ruien of foerageren, gedurende bepaalde seizoenen te sluiten.

De recreatiesector had daar moeite mee. De overheidspartijen namen dat signaal van meet af aan serieus, want zij koersen aan op een breed gedragen beheerplan. Uit de discussie die zo op gang kwam, is de IJsselmeeraanpak voortgekomen als een bijzondere uitwerking van het voorzorgbeginsel. De recreatiesector neemt zelf de taak op zich zijn achterban goed te informeren over het natuurbelang. Daarnaast stelt de sector in samenwerking met de natuurorganisaties een gedragscode op. Het ministerie van EL&I en de provincies bekijken vervolgens of de gedragscode voldoende waarborgen biedt. Deze aanpak van het voorzorgbeginsel geeft meer flexibiliteit, terwijl een schimmige discussie over bewijslast uitblijft.

Voorzorgsprincipe
Volgens de natuurwetgeving hebben nieuwe activiteiten in en nabij beschermde natuurgebieden te maken met het voorzorgbeginsel. Dit principe houdt in dat een gebruiker van het gebied preventieve maatregelen moet nemen als niet kan worden uitgesloten dat die activiteit significante schade zou kunnen toebrengen aan de natuur.

Vinger aan de pols
Om het natuurbelang te kunnen waarborgen, registreert de provincie hoe de gebruikers van het gebied in de praktijk met de gevoelige zones in de Natura 2000-gebieden omgaan. Buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s), vogelwachters en anderen leveren daarvoor gegevens aan. Het inzicht dat zo ontstaat is een aanvulling op de vogeltellingen die al periodiek plaatsvinden. Met dit monitoringsysteem is nog geen ervaring opgedaan. Daarom bekijken de betrokken partijen binnen de komende twee tot drie jaar samen waar de ijkpunten liggen voor de noodzaak om alsnog verdergaande maatregelen te nemen, zoals bijvoorbeeld tijdelijke sluiting van bepaalde gebieden. Mocht blijken dat het aantal vogels in een bepaald gebied afneemt, terwijl in dat gebied de recreatiedruk niet is toegenomen, dan wordt de recreatiesector niet automatisch als veroorzaker aangewezen.

Ruime toepasbaarheid
De IJsselmeeraanpak lijkt ook geschikt om lastige en kostbare vergunningprocedures, bijvoorbeeld voor de uitbreiding van een jachthaven, te vereenvoudigen. De initiatiefnemer hoeft op basis van deze aanpak bij het maken van een ‘passende beoordeling’ niet meer aan te geven wat de effecten van het in- en uitvarende verkeer van jachten zijn voor de kwetsbare oeverzones. Voorwaarde is wel dat de betreffende oeverzones door middel van de IJsselmeeraanpak worden beschermd. Daarnaast blijft de noodzaak om na te gaan wat de gevolgen zijn voor de natuurdoelen op het open water. Vooralsnog worden daar geen problemen verwacht, maar het is goed om dat in de gaten te blijven houden.

Het landelijk regiebureau Natura 2000 en de Regiegroep Recreatie en Natuur denken dat de IJsselmeeraanpak goed toepasbaar is in andere regio’s waar het recreatiebelang nog op de Natura2000-doelstellingen moeten worden afgestemd.

<< Terug naar overzicht actualiteiten

Wij willen u graag gericht informatie toezenden die uw speciale belangstelling kan hebben. Wij verzoeken u hiervoor de onderstaande vragen te beantwoorden.

1. Bent u professioneel bij het IJsselmeergebied betrokken? Vult u dan s.v.p. het volgende keuzemenu in.

2. Bent u niet beroepshalve bij het IJsselmeergebied betrokken? Geeft u dan s.v.p. in het volgende keuzemenu aan voor welke activiteit u het gebied (op de eerste plaats) bezoekt.

Natura 2000-maatregelen zorgen ervoor dat de natuur nier verder achteruit gaat, maar rijker en sterker wordt. Daar heeft ook u als bezoeker of gebruiker van het gebied belang bij.

En intussen kunt u op de wateren van het IJsselmeergebied blijven doen wat u gewend was. Lees hieronder bijzonderheden over uw eigen sector.

Voor nieuwe plannen en projecten moet u wel altijd een vergunning aanvragen. Zie onder 'Meer weten'.